การแพทย์แผนไทย กับ COVID-19

จากสถานการณ์การระบาดใหญ่ (pandemic) ของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ 2019 (COVID-19) ในหลายประเทศทั่วโลกในขณะนี้ และโดยเฉพาะการระบาดระลอกใหม่ในประเทศไทย การดูแลสุขภาพและการเสริมภูมิคุ้มกันให้กับร่างกายด้วยการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ที่ช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกัน และการปฏิบัติตนที่ถูกต้องในขณะการระบาดใหญ่ (pandemic) ของไวรัสโคโรน่าสายพันธุ์ใหม่ 2019 (COVID-19) ในขณะนี้ จะช่วยให้ร่างกายมีภูมิต้านทานที่แข็งแรงขึ้น ลดโอกาสติดเชื้อทางเดินหายใจจากโรค COVID-19 หรือหากติดเชื้อก็อาจช่วยลดความเสี่ยงที่จะมีอาการรุนแรงได้

สมาคมแพทย์อายุรเวทแผนไทยประยุกต์แห่งประเทศไทย ในพระสังฆราชูปถัมภ์สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปริณายก จึงได้ร่วมกับ ศูนย์การแพทย์กาญจนาภิเษก คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล, กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข และ ศูนย์นวัตกรรมการแพทย์แผนไทย TTMIC จึงได้รวบข้อมูลแนวทางปฏิบัติและข้อมูลทางด้านโภชนาการ ตามหลักการแพทย์แผนไทยและการแพทย์แผนไทยประยุกต์ไว้สำหรับเป็นแหล่งข้อมูลเพื่อ เฝ้าระวัง ป้องกันตนเอง ไปสู่ช่วยลดปัญหาของระบบบริการสาธารณสุขของประเทศโดยลดจำนวนผู้ป่วยหนักไม่ให้เกินจำนวนที่โรงพยาบาลจะรับได้ ซึ่งเป็นปัญหาที่พบในบางประเทศในยุโรปขณะนี้

การแพทย์แผนไทย กับ COVID-19

การจำแนกผู้ป่วย COVID-19 แต่ละประเภท

สมุนไพรที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน สมุนไพรรสร้อน

จากสถานการณ์การระบาดของไวรัส COVID-19 นอกจากการดูแลตัวเองจากภายนอกด้วยการ สวมหน้ากากอนามัย ล้างมือ ล้างเจลแอลกอฮอล์ เว้นระยะห่าง ทุกคนยังสามารถดูแลตนเองได้จากภายในโดยการกรับประทานอาหารที่ประกอบด้วยพืช สมุนไพร ที่ส่งเสริมการสร้างภูมิคุ้มกันร่างกาย ซึ่งเป็นอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยลดความเสี่ยงหรือความรุนแรงจากเชื้อไวรัสต่างๆได้

ในมุมมองของศาสตร์การแพทย์แผนไทยเมื่อร่างกายได้รับเชื้อทำให้ ธาตุ 4 ในร่างกาย ดิน น้ำ ลม ไฟ เปลี่ยนแปลงไป การรับประทานอาหารที่ส่งเสริมการสร้างภูมิคุ้มกันร่างกายเป็นอีกวิธีการปรับสมดุลของร่างกายและยังมีหัตถการ “สุมยา” ที่จะช่วยป้องกันและบรรเทาอาการจากโรคหวัดได้อีกด้วย

การใช้ตำหรับยาสมุนไพรที่ช่วยเสริมภูมิคุ้ม ตรีผลา

ตำรับมหาพิกัดตรีผลา ตำรับยาสมุนไพร “มหาพิกัดตรีผลา” ช่วยปรับสมดุลร่างกาย เสริมภูมิคุ้มกัน มีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยให้ร่างกายแข็งแรง ช่วยระบบการขับถ่าย ล้างพิษในร่างกาย ล้างน้ำเหลืองเสีย ชำระเมือกในลำไส้

ส่วนประกอบ

  • มะขามป้อม 12 ส่วน (ประมาณ 45 กรัม)
  • ลูกสมอพิเภก 8 ส่วน (ประมาณ 30 กรัม)
  • ลูกสมอไทย 4 ส่วน (ประมาณ 15 กรัม)

ข้อแนะนำและข้อควรระวัง

  1. สตรีในช่วงมีประจำเดือนควรงดการรับประทานตรีผลาเพราะอาจจะทำให้ประจำเดือนมามากกว่าปกติ
  2. ผู้ที่เป็นโรคหัวใจไม่ควรรับประทานรวมถึงผู้ที่รับประทานยาละลายลิ่มเลือด ควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

วิธีการรับประทาน : ดื่มอุ่น ๆ เช้า และ เย็น ครั้งละ 100 มิลลิลิตร

การใช้ตำหรับยาสมุนไพรที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน ยาขาว

ตำรับยาขาว เป็นตำรับยาที่ช่วยเสริมภูมิต้านทานและปรับสมดุลธาตุในร่างกายเพื่อไม่ให้กลับมาเป็นไข้อีก

ส่วนประกอบ

มีส่วนประกอบทั้งหมด 15 อย่างด้วยกัน ก็คือ กระเช้าผีมด(หัวร้อยรู) หัวคล้า รากทองพันชั่ง รากชา รากง้วนหมู รากส้มเสร็จ รากข้าวไหม้ รากจิงจ้อ รากสวาด รากสะแก รากมะนาว รากหญ้านาง รากฝักข้าว รากผักสาบ รากผักหวานบ้าน

น้ำกระสายยาเป็นน้ำซาวข้าว ข้อบ่งใช้คือแก้สรรพไข้

สำหรับการรับประทานเพื่อเสริมภูมิต้านทาน ให้รับประทานยาขาว 2 กรัม ผสมน้ำ 20 มล. โดยใช้น้ำในอุณหภูมิห้อง เพราะน้ำร้อนจะทำให้เสียสารสำคัญบางอย่างไปและทำให้ยามีความหนืด รับประทานยาก. รับประทานก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น ติดต่อกัน 3 วัน

ในผู้ป่วยที่ติดเชื้อแต่ไม่มีอาการ จะให้รับประทานติดต่อกัน 5 วัน 5 เวลา ห่างกัน 3 ชั่วโมง นั่นก็คือ 6 โมงเช้า 9 โมงเช้า เที่ยง บ่าบ 3 และ 6 โมงเย็นนะคะ ส่วนในผู้ป่วยที่ติดเชื้อและมีอาการ จะรับประทานหลังจากที่รับประทานยาห้ารากแล้ว ก็คือ รับประทานยาห้าราก 3 วัน แล้วตามด้วยยาขาว 5 วัน

การใช้ตำหรับยาสมุนไพรที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน ยาห้าราก

ยาห้าราก หรือยาเบญจโลกวิเชียร หรือยาแก้วห้าดวง หรือยาเพชรสว่าง เป็นตำรับยาที่ใช้ในการบรรเทาอาการไข้ มีกล่าวไว้ในคัมภีร์แพทย์แผนไทย คือคัมภีร์ตักศิลา และจัดอยู่ในกลุ่มยาแก้ไข้ ในบัญชียาหลักแห่งชาติ

สูตรตำรับ ในผงยา 100 กรัม ประกอบด้วยรากคนทา รากชิงชี่ รากเท้ายายม่อม รากมะเดื่อชุมพร รากย่านาง หนักสิ่งละ 20 กรัม

ข้อบ่งใช้ : บรรเทาอาการไข้

ขนาดและวิธีใช้ : ชนิดเม็ด ชนิดแคปซูล และชนิดผง (ให้ละลายน้ำต้มสุกก่อนรับประทาน) 

ผู้ใหญ่ รับประทานครั้งละ 1-1.5 ก วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร เมื่อมีอาการ
เด็ก อายุ 6-12 ปี รับประทานครั้งละ 500 มก – 1 ก วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร เมื่อมีอาการ

ข้อควรระวัง

ไม่แนะนำให้ใช้ในผู้ที่สงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก เนื่องจากอาจบดบังอาการของไข้เลือดออก
หากใช้ยาเป็นเวลานานเกิน 3 วัน แล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์
ไม่แนะนำให้ใช้ในหญิงที่มีไข้ทับระดู หรือไข้ระหว่างมีประจำเดือน

การใช้ตำหรับยาสมุนไพรที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน เหล้าขาว

สมุนไพรช่วยป้องกันโควิด 19 ใบมะขามแก่สดคั้นเหล้าขาว ภูมิปัญญาของ ครูหมอชุบ แป้นคุ้มญาติ จังหวัดอุดรธานี

สรรพคุณ : เสริมสร้างภูมิคุ้มกัน ช่วยขับพิษหรือเชื้อโรคออกจากร่างกาย

วิธีรับประทาน : ดื่มน้ำคั้นทั้งหมดในช่วงตอนกลางวันขณะท้องว่าง เวลา 11.00, 15.00 น. วันละ 1 ครั้ง แล้ว

ห่มผ้านอนคลุมโปงให้เหงื่อออกโซก (ประมาณ 1 ชั่วโมง) วิธีการนี้จะช่วยชำระล้างพิษและเชื้อออกทางเหงื่อได้ดี ให้ทำต่อเนื่อง 3 วัน

การใช้หัถตการแพทย์แผนไทย สุมยา

การสุมยา คือการสูดดมไอระเหยของสมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหย ขิง ข่า ตระไคร้ ใบมะกรูด มะนาว หอมแดง ใบกะเพรา หรือ จากเครื่องต้มยำทำแกงซึ่งเป็นพืชสมุนไพรที่หาได้ง่ายในครัวเรือน

อุปกรณ์

สมุนไพร เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด มะนาว หอมแดง ใบกะเพรา พิมเสนหรือการบรู (เล็กน้อย)
ภาชนะใส่น้ำร้อน กะละมังสแตนเลส กะละมังไม้ (ที่สามารถทนความร้อนได้)
น้ำร้อน
ผ้าขนหนูผืนใหญ่
มีด เขียง (สำหรับหั่นและทุบสมุนไพรให้แหลก)

วิธีทำ

นำสมุนไพรมาหั่นหรือทุบพอแหลก
นำสมุนไพรดังกล่าวยกเว้นพิมเสนหรือการบูรใส่ลงในภาชนะที่เตรียมไว้
ใส่น้ำร้อนลงในภาชนะที่มีสมุนไพร แค้พอท่วมตัวยา หลังจากนั้นใส่พิมเสนหรือการบูรเล็กน้อย
ก้มหน้าอังไอน้ำในภาชนะที่เตรียมไว้และใช้ผ้าขนหนูคลุมศีรษะ ขณะทำแนะนำให้หลับตาและสูดลมหายใจเข้าออกลึกๆ

ประโยชน์ของการสุมยา

บรรเทาอาการหวัด คัดจมูกน้ำมูกไหล อาการไอจาม
อาการหายใจไม่สะดวก
ลดอาการหอบหืด
เพิ่มการไหลเวียนของเลือดลม

การรักษา กรณีติดเชื้อหรือเสี่ยงติดเชื้อโควิด-19

สมุนไพรที่เราสามารถใช้เมื่อ เริ่มมีอาการไข้ ไอ เจ็บคอ หรืออาการหวัด

ฟ้าทะลายโจร

ในมุมมองของแพทย์แผนไทย อาการไข้ ไอ เจ็บคอ หรืออาการหวัด เกิดจากธาตุไฟในร่างกายที่เพิ่มขึ้น จึงสามารถใช้สมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็นอย่าง “ฟ้าทะลายโจร” ปรับลดความร้อนในร่างกายให้สมดุลกัน แต่หากใช้ในปริมาณเกินความจำเป็นก็อาจส่งผลทำให้ร่างกายเย็นเกินไป และเกิดอาการไม่พึงประสงค์ตามมาได้ เช่น อาการชาตามร่างกาย แขน-ขาอ่อนแรง ท้องอืดท้องเฟ้อ ท้องเสีย เป็นต้น

วิธีใช้ฟ้าทะลายโจร

ใช้เมื่อเริ่มมีอาการไข้ ไอ เจ็บคอ หรืออาการหวัด รับประทานได้ทันที หรือภายใน 72 ชั่วโมง หากดีขึ้นแล้วก็สามารถหยุดรับประทานได้ ** ทั้งนี้ควรศึกษาข้อห้ามและข้อควรระวังในการใช้ตามที่ระบุในฉลากก่อนรับประทาน
หากรับประทานแล้วอาการไม่ดีขึ้นใน 2 วัน ควรรีบพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติม เนื่องจากอาจเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียอื่น ๆ
สามารถรับประทานใบสดครั้งละ 3-4 ใบ แทนได้ แต่การรับประทานใบสดจะไม่สามารถทราบสารสำคัญอย่างแน่นอนในแต่ละใบได้

ส่วนผู้ที่ติดเชื้อ COVID-19 แล้ว สามารถรับประทานสารสกัดฟ้าทะลายโจรเพื่อบรรเทาความรุนแรงของเชื้อได้ เนื่องจากสาร Andrographolide ในฟ้าทะลายโจร มีฤทธิ์ช่วยบรรเทาอาการเจ็บคอและไข้หวัดได้ โดยทางกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือกได้แนะนำการใช้สารสกัดฟ้าทะลายโจรสำหรับโรคโควิด-19 ดังนี้

ผู้ที่ตรวจพบเชื้อโควิด-19 แต่ยังไม่มีอาการป่วย แนะนำใช้ที่สารสกัดฟ้าทะลายโจรที่มี andrographolide 20 มิลลิกรัม วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น (รวม 60 มิลลิกรัมต่อวัน) ติดต่อกันนาน 5 วัน

ส่วนผู้ป่วยโควิด-19 ที่มีอาการไม่รุนแรง และไม่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเป็นโรครุนแรง แนะนำใช้ที่สารสกัดฟ้าทะลายโจรที่มี andrographolide 60 มิลลิกรัม วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า กลางวัน เย็น (รวม 180 มิลลิกรัมต่อวัน) ติดต่อกันนาน 5 วันเพื่อช่วยบรรเทาอาการ

การออกกำลังกาย โดยศาสตร์แพทย์แผนไทยฤาษีดัดตน

เนื่องในสถานการณ์การระบาดของไวรัส COVID-19 ปัจจุบันเปลี่ยนแปลงลักษณะจากการทำงานที่ทำงานเปลี่ยนเป็น work from home มากขึ้น โดยจะเป็นการนั่งทำงานอยู่บ้านมากขึ้น ทำให้มีอาการปวดเหมื่อยตามเนื้อตามตัวมากขึ้น การทำฤาษีดัดตนจึงคำตอบของการออกกำลังกายที่มีลักษณะพิเศษเฉพาะของไทย ซึ่งแสดงออกถึงความสุภาพ นุ่มนวล ที่สามารถบรรเทาอาการปวดเมื่อยได้ ซึ่งสถาบันการแพทย์แผนไทยได้ด้คัดเลือกท่าฤาษีดัดตนจาก 127 ท่า มาประยุกต์ให้เกิดความต่อเนื่องของการเคลื่อนไหว เป็นท่าหลัก ๆ 15 ท่า ซึ่งทั้ง 15 ท่า จะมีประโยชน์ในการปรับสมดุลโครงสร้างร่างกายเกือบทุกส่วน มีทั้งท่ายืน ท่านอน ท่านั่ง โดยท่านิยมทำง่ายๆคือ ท่าแก้เกียจ 

ฤาษีดัดตนท่าแก้เกียจ

ประโยชน์ สามารถแก้เกียจหรือความเกียจคร้าน และช่วยเกิดการทำงานบริเวณสะโพก และยังสามารถรักษากลุ่มอาการของโรคออฟฟิตซินโดรม

ท่าบริหาร

ยกมือทั้งสองข้างประสานกันและกำมือไว้ที่ระดับหน้าอก
ค่อยๆเหยียดแขนทั้งสองข้างออกไปด้านหน้าพร้อมกับดัดฝ่ามือให้หันออกมาทางด้านนอก จนแขนตรง
ค่อยๆหันหน้า บิดลำตัว พร้อมกับแขนไปทางขวา ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้
ค่อยๆเหยียดแขนยื่นไปอีก ด้วยการยืดลำตัว นิ่งค้างไว้ประมาณ 10 วินาที แล้วค่อยๆคลาย ย้อนกลับไปอยู่ในท่าข้อ 2
ทำข้อ 3-5 แต่หันหน้า บิดลำตัว พร้อมกับแขนไปทางซ้าย
ค่อยๆยกแขนที่เหยียดขึ้นข้างบน
ค่อยๆเหยียดแขนยื่นขึ้นไปอีก ด้วยการยืดลำตัว แล้วค่อยๆคลาย ย้อนกลับไปอยู่ในท่าเตรียมทำข้อ 1-7 ซ้ำ 3-5 รอบ

กายบริหารแบบฤาษีดัดตน เป็นการบริหารกายเพื่อบรรเทาอาการของโรคบริเวณกล้ามเนื้อส่วนต่างๆหลังการรักษา และบรรเทาอาการปวดได้

บทความที่เกี่ยวข้อง

ยาฟ้าทะลายโจร

29 เมษายน 2021

ยาฟ้าทะลายโจร ยาฟ้าทะลายโจรรับประทานป้องกันโควิด 19 ได้หรือไม่ยังไม่มี

ดูเพิ่ม
ดูเพิ่ม